ROWEREM WOKÓŁ POKOJU. Trasa 4: Z Pokoju na kąpielisko „Balaton” w Dobrzeniu Wielkim (51,8 / 32,6 km)

Plik z opisem trasy: PDFPOKÓJ 04 - Z Pokoju na kąpielisko Balaton w Dobrzeniu Wielkim.pdf (132,95KB)

Pliki w formacie GPX do aplikacji nawigujących:

MAPA TRASY

https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1OaRugZV_7VRq-bDM_fJb9dO3GK5McWM&usp=sharing

CHARAKTERYSTYKA TRASY

Rodzaj trasy: średnio trudna / łatwa, turystyczna
Długość trasy: 51,8 / 32,6 km
Czas przejazdu: 4,5 – 5,5 / 3,0 – 4,0 h
Drogi asfalt/bruk: 13,4 / 13,6 km
Drogi gruntowe: 38,4 / 19,0 km
Suma podjazdów: 12 m
Suma zjazdów: 12 m
Najwyższy punkt: 166 m n.p.m.
Najniższy punkt: 149 m n.p.m.
Dojazd samochodem: parking Pokój, ul. 1 Maja (przy GOKSiR Pokój)

Profil wysokościowy Trasa 4 - Z Pokoju na kąpielisko

Średnio trudna trasa rowerowa z dwoma skrótami. Trasa w większości prowadzi dobrze utrzymanymi, leśnymi drogami szutrowymi, którymi biegną dobrze oznaczone szlaki rowerowe Stobrawskiej Wstęgi. Podczas wycieczki przejedziemy przez spory obszar Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, odwiedzając m.in.: kompleks stawów w Krzywej Górze, Staw Zofii nieopodal Pokoju, a także siedzibę władz parku w Ładzy, gdzie możemy sporo dowiedzieć się o przyrodzie i topografii tego obszaru chronionego. U celu wycieczki, w Dobrzeniu Wielkim, czeka nas dobrze zagospodarowane i strzeżone kąpielisko „Balaton”, obok którego znajduje się także łowisko. Po drodze odwiedzimy również ciekawą wioskę Kaniów, w której zobaczyć można „wiejski fotoplastykon”.

CIEKAWE MIEJSCA NA TRASIE

POKÓJ
Jedna z najpiękniejszych miejscowości Opolszczyzny, której historia sięga XVIII wieku. Zawdzięcza swe powstanie księciu wirtemberskiemu Carlowi Christianowi Erdmannowi von Würtemberg. To właśnie od jego imienia wzięła się pierwotna nazwa – Carlsruhe, czyli „spokój Karola”. Ta nazwa idealnie oddawała sielankowy charakter okolicy, która, dzięki swoim walorom przyrodniczym, w przeszłości pełniła funkcję uzdrowiska. Na szczególną uwagę zasługuje misternie zaprojektowany układ urbanistyczny Pokoju. Jego sercem jest centralne rondo, od którego promieniście rozchodzą się ulice. Na głównej osi miejscowości dumnie wznoszą się dwa zabytkowe kościoły. Po północno-wschodniej stronie stoi ewangelicko-augsburski kościół im. księżnej Zofii, któremu towarzyszy wiekowy cmentarz. Z kolei po stronie południowo-zachodniej wznosi się katolicki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego.

POKÓJ, ZABYTKOWY PARK
Park w Pokoju, który niedawno przeszedł kompleksową renowację, to jeden z najpiękniejszych parków w woj. opolskim. Niegdyś był częścią rodowej siedziby książąt wirtemberskich, stanowiąc doskonałą oprawę dla nieistniejącego już pałacu. Swoje istnienie zawdzięcza, żonie pierwszego właściciela Pokoju, księżnej Zofii von Würtemberg. Składał się z trzech odrębnych części: klasycznego ogrodu francuskiego, rozległego parku angielskiego z siecią stawów oraz parku uzdrowiskowego z XIX wieku. Chociaż czas odcisnął swoje piętno, dawny układ alejek wciąż jest wyraźnie widoczny. Kiedyś park tętnił życiem, ozdobiony niezwykłymi budowlami. Były tu: uroczy pałacyk myśliwski w Winnej Górze, tajemniczy „pałac szwedzki”, egzotyczna ptaszarnia japońska, elegancka oranżeria, rotunda zwana „Elizjum” oraz liczne rzeźby i altany ogrodowe. W północnej części parku odnajdziemy ruiny dawnego Salonu Wodnego, otoczone kolistą fosą. Głębiej w parku zachowały się: rzeźba śpiącego lwa, pomnik króla Prus Fryderyka II Wielkiego, pieszczotliwie nazywany „starym Frycem”, figura Wenus oraz kilka innych figur stojących na odnowionych cokołach. Nadal stoją w parku również dawne, kamienne altany, nazywane świątyniami, takie jak Świątynia Matyldy czy Świątynia Eugena Wilhelma. W południowej części, tuż obok drogi wojewódzkiej nr 454, znajdują się pozostałości rotundy zwanej Elizjum. Kiedyś zdobiły ją zapierające dech w piersiach malowidła. Ciekawą pamiątką historii są także sztuczne ruiny wzniesione obok Stawu Matyldy, które tworzyły romantyczną scenerię dla plenerowych przedstawień teatralnych i koncertów. W XIX w. wznoszenie tego typu sztucznych ruin było modne wśród wielu europejskich posiadaczy ziemskich i arystokratów.

POKÓJ, KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-AUGSBURSKI IM. KSIĘŻNEJ ZOFII
Ukończony w 1773 roku kościół ewangelicki w Pokoju jest prawdziwym świadectwem talentu Georga Ludwika Schirmeistera, architekta odpowiedzialnego za większość najważniejszych budynków w Pokoju. Charakterystycznym elementem jest jego wysoka wieża, dominująca nad korpusem budowli, zwieńczona zegarem piaskowym i elegancką kopułą. Wnętrze świątyni zachwyca przede wszystkim galeriami i bogato zdobionym ołtarzem. Możemy tu podziwiać wiele pięknych obrazów, w tym poruszającą „Ostatnią Wieczerzę” pędzla malarza Beuthesa oraz dzieło Johanna Ernsta: „Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie”. Na uwagę zasługują również wspaniałe organy, zbudowane w 1904 roku przez renomowaną firmę Schlag & Söhne. Ich prospekt (zewnętrzna, ozdobna część) pochodzi z pierwszych organów z 1774 roku, stworzonych przez Christiana Siegmunda Pucherta z Oleśnicy. Kościół nosi imię księżnej Zofii, współzałożycielki Pokoju. Po wschodniej stronie kościoła rozciąga się cmentarz, na którym odnajdziemy m.in. ciekawy, neoklasyczny grobowiec nadleśniczego Henryka von Burgsdorfa z 1806 roku. Wykonana z piaskowca nagrobna rzeźba przedstawia naturalnej wielkości postać kobiety, opartą na postumencie z urną, na której widnieje portret zmarłego. Kolejnym wartym uwagi zabytkiem jest grobowiec księżnej Amalii zu Hohenlohe-Langenburg, która zmarła w 1847 roku.

POKÓJ, KOŚCIÓŁ PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO
Obecny kościół, wzniesiony w stylu barokowym w latach 1907–1909, zawdzięcza swoje istnienie determinacji pana Baumanna z Krogulnej, inspektora huty w Pokoju. To on w 1796 roku z powodzeniem starał się u księcia Eugena von Würtemberg o zgodę na budowę oraz jego lokalizację. Projekt świątyni stworzył architekt Ludwig Schneider z Wrocławia, a prace budowlane nadzorował inspektor Schaehr. Prace murarskie to dzieło mistrzów Kittnera i Sperlinga z Namysłowa. Za roboty ciesielskie odpowiadali mistrzowie Kriche i Kruber, również z Namysłowa. Blacharkę wykonał mistrz Emmerling z Opola, stolarstwo – mistrz Beck z Pokoju, a dekarskie prace – mistrz Schlums z Mąkoszyc. W oknach podziwiać możemy piękne witraże. Te przedstawiające św. Hubertusa i św. Eugeniusza zostały podarowane kościołowi przez króla Wirtembergii, Wilhelma II Wirtemberskiego. Pozostałe cztery witraże sfinansowali: kupiec Klupsch z Pokoju, ksiądz Goretzki z Fałkowic, sekretarz pocztowy Olbrich oraz właściciel mleczarni Meienberg z Miodar. Dekoracje stiukowe to praca firmy Kinnka-Völkel z Wrocławia, a ołtarz główny powstał według projektu malarza G. Poppe.

POKÓJ, CMENTRARZ ŻYDOWSKI
Cmentarz, powstały około 1870 roku, służył jako miejsce wiecznego spoczynku dla Żydów z Pokoju oraz okolicznych miejscowości, takich jak Dąbrówka Dolna, Domaradz, Fałkowice czy Lubnów. Niegdyś stał tu również dom przedpogrzebowy, świadcząc o pełnym cyklu życia społeczności. Dziś zachowało się na nim około 120 nagrobków i obmurowań grobów, choć ich stan jest zróżnicowany. Część macew została przemieszczona w stosunku do swoich pierwotnych miejsc pochówku. Czytelne inskrypcje przetrwały na około 40 nagrobkach. Najstarsza zidentyfikowana macewa upamiętnia Berthę Bejlę, córkę Eljachu Waldheim, zmarłą 26 grudnia 1872 roku.

POKÓJ, STAW ZOFII
Położony na południowy zachód od centrum Pokoju staw nosi imię księżnej Zofii, którą uważa się za cichą założycielkę Pokoju. Za jej życia nad stawem wzniesiono amfiteatr, liczne pawilony, a w 1756 r. na stawie usypano wyspę, na której stanął pałacyk księżnej z widokiem na okolicę. Niestety, żadna z tych budowli nie przetrwała do dziś. Oprócz funkcji rekreacyjnych staw pełnił również, podobnie jak pozostałe stawy wokół Pokoju, funkcje hodowlane. Nad brzegiem stawu znajduje się pamiątka tragicznej historii – groby zakonnic zamordowanych tutaj w 1945 r. przez hitlerowców wraz z 16 podopiecznymi pokojskiego Domu Opieki.

STOBRAWSKI PARK KRAJOBRAZOWY
Stobrawski Park Krajobrazowy jest najbliżej położonym od Opola i przy okazji największym obszarem chronionym na terenie woj. opolskiego, którego powierzchnia wynosi 52 tys. hektarów. Obejmuje on swoim zasięgiem 12 gmin: Murów, Łubniany, Pokój, Popielów, Dobrzeń Wielki, Lasowice Wielkie, Kluczbork, Dąbrowa, Lewin Brzeski, Lubsza, Świerczów i Wołczyn. W obrębie parku znajduje się ponad 300 km tras rowerowych i pieszych szlaków turystycznych. Największym jego bogactwem są rozległe bory sosnowe rozciągnięte pomiędzy ponad stoma obszarami wydmowymi, z których najwyższe dochodzą do 30 m wysokości. Występuje tu również ok. 300 starorzeczy będących siedliskami rzadkich roślin i zwierząt. Na terenie parku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się sporo interesujących zabytków, z których warto wymienić: dawną hutę w Zagwiździu, zamek w Karłowicach, miejscowość Pokój z zabytkowym parkiem, średniowieczne grodziska w okolicach Krzywej Góry i Murowa, Zamek Bożejów czy piękny, drewniany kościół w Radomierowicach. W okolicy nie brak też zacisznych i pięknie położonych gospodarstw agroturystycznych, doskonałych na krótsze i dłuższe pobyty.

DOBRZEŃ WIELKI
Położona tuż za granicami Opola siedziba gminy, której rozwój związany jest z Elektrownią Opole, do niedawna znajdującej się na jej terenie. Choć większość zabudowy wsi ma charakter współczesny, jej historia sięga daleko wstecz. Wedle badań archeologicznych prowadzonych po II wojnie światowej, ślady zorganizowanych wspólnot ludzkich sięgają na tych ziemiach VI – V w p.n.e. W Dobrzeniu Wielkim warto zobaczyć zabytkowy kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1842 r. z ciekawym, gotyckim ołtarzem oraz drewniany kościół św. Rocha z 1658 r. z dobrze zachowanym, barokowym wystrojem. Na pograniczu Dobrzenia Wielkiego i Brzezia znajduje się malownicze kąpielisko „Balaton” z piaszczystą plażą i przylegającymi do niego stawami wędkarskimi.

ŁADZA, SIEDZIBA STOBRAWSKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO
Wedle legendy wieś powstała już w XII w., kiedy osiedlił się tutaj czeski szlachcic Lada, od którego ponoć pochodzi nazwa miejscowości. Dokumenty wskazują jednak, że Ładza powstała jako kolonia fryderycjańska ok. 1770 roku. Na okolicznych terenach pozyskiwano wówczas drewno do zaopatrzenia huty w Zagwiździu. Dzisiejsza Ładza to przede wszystkim siedziba władz Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. W tym samym budynku znajduje się także należący do parku Regionalny Ośrodek Edukacji Przyrodniczej i Badań nad Bioróżnorodnością „Centrum Doświadczania Świata”. Prowadzi on działalność edukacyjną dla dzieci i młodzieży. Obok ośrodka znajduje się także ciekawa ścieżka edukacyjna przedstawiająca wiele zagadnień przyrodniczych w formie gry questingowej przygotowanej przez pracowników ośrodka.

KANIÓW
Niewielka wieś w gminie Popielów z ciekawą i bogatą historią. Kaniów założono w 1771 r. jako kolonię rolniczą na wykarczowanym fragmencie lasu. Cała ówczesna wieś to 20 drewnianych chat krytych słomą. Pierwsze murowane domy pojawiły się w 1820 roku. W 1940 r. utworzono w Kaniowie Komando Pracy E 608 podlegające pod obóz jeniecki w Łambinowicach. Przebywało tu od 40 do 60 jeńców i byli to głównie lotnicy angielscy, choć trafiali się także Kanadyjczycy, a pod koniec wojny również żołnierze radzieccy. Obóz składał się z trzech parterowych baraków. W dwóch umieszczono jeńców, w trzecim strażników oraz kantynę, pralnię i kuchnię. Więźniowie wykorzystywani byli do karczowania lasu i innych prac leśnych. W dzisiejszym Kaniowie warto zwrócić uwagę na ciekawą atrakcję turystyczną – w 7 punktach wioski umieszczono przypominające dawny fotoplastykon wizjery, w których obejrzeć można historyczne fotografie Kaniowa.

SKRÓCONY PRZEBIEG TRASY

Pokój (GOKSiR Pokój – ul. 1 Maja – ul. Wolności) • czerwony szlak rowerowy • Czarna Woda • czarny szlak rowerowy • Okoły • Kupilas • Grabczok • czerwony szlak rowerowy • Brynica (ul. Stawowa – ul. Powstańców Śląskich) • droga wojewódzka 461 • Kup (skraj wioski) • zielony szlak pieszo-rowerowy • Dobrzeń Wielki (ul. Świerkowa – ul. Stawy – kąpielisko „Balaton” – ul. Stawy – ul. Dworcowa – ul. Namysłowska) • droga dla rowerów wzdłuż drogi wojewódzkiej 454 • Kup (ul. Katowicka – ul. 1 Maja) • droga dla rowerów wzdłuż drogi wojewódzkiej 454 • Ładza (ul. Powstańców - ul. Wolności – siedziba Stobrawskiego Parku Krajobrazowego – ul. Wolności) • Kaniów (leśniczówka) • zielony szlak rowerowy • stawy w Krzywej Górze • zielony szlak rowerowy • Staw Zofii • Pokój (ul. Kościelna – Rondo – ul. 1 Maja – GOKSiR Pokój)

SZCZEGÓŁOWY PRZEBIEG TRASY

0,0 km
Pokój – Dobrzeń Wielki, kąpielisko „Balaton” (długość odcinka – 25,8 km)

Wycieczkę rozpoczynamy pod siedzibą Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji w Pokoju, przy ul. 1 Maja, gdzie znajduje się również informacja turystyczna. Kierujemy się na południowy zachód, mijamy zabytkowy kościół ewangelicki im. Księżnej Zofii i docieramy do centralnego Ronda. Skręcamy w drugą w lewo ul. Wolności i jedziemy czerwonym szlakiem rowerowym wzdłuż ogrodzenia zabytkowego parku, po chwili opuszczając Pokój. Niecałe 5 km dalej dojeżdżamy do osady Czarna Woda, gdzie skręcamy w prawo, na czarny szlak rowerowy, który towarzyszył nam będzie do Grabczoka. Półtora kilometra dalej dojeżdżamy do Okołów i skręcamy w prawo. Asfaltową szosą jedziemy kolejne 1,5 km do skrzyżowania, na którym kierujemy się prosto, do przysiółka Kupilas. Tu kończy asfaltowa droga i zaczyna szutrowa. Przejeżdżamy mostkiem przez Budkowiczankę, docieramy do krawędzi lasu i skręcamy w prawo. Nasz szlak zakręca dalej w lewo i wjeżdża w głąb lasu, za którym dociera do Grabczoka. Tu możemy skorzystać z pierwszego ze skrótów trasy – do Ładzy. Na początku wioski skręcamy w prawo, na czerwony szlak rowerowy, którym zmierzamy prosto do Ładzy, gdzie wracamy na trasę główną wycieczki.
Jeśli nie korzystamy ze skrótu, jedziemy dalej prosto do centrum Grabczoka, skręcamy w pierwszą drogę w prawo (czerwony szlak rowerowy). Czerwonym szlakiem jedziemy 2 km przez las, za którym docieramy do Brynicy. Jedziemy cały czas prosto ul. Stawową, która kończy się na skrzyżowaniu z niezbyt ruchliwą drogą wojewódzką 461. Tu skręcamy w prawo. Gdy dotrzemy do następnej miejscowości Kup, możemy skorzystać z drugiego skrótu trasy, jadąc dalej prosto przez całą miejscowość, do drogi wojewódzkiej 454, gdzie skręcamy w prawo i wracamy trasą główną do Pokoju.
Jeśli nie chcemy skracać wycieczki, na samym początku miejscowości Kup skręcamy w lewo, na niebieski szlak rowerowy, z którego od razu skręcamy w prawo, na drogę leśną biegnącą w kierunku południowym. Po chwili z tą drogą łączy się zielony szlak pieszo-rowerowy. Dwa i pół kilometra od wjazdu do lasu szlak ten, a my wraz z nim, skręca łagodnie w prawo i 1,5 km dalej opuszcza las, docierając do Dobrzenia Wielkiego. Jedziemy ul. Świerkową, na której końcu skręcamy w drugą w lewo ul. Stawy. Na jej końcu znajduje się strzeżone kąpielisko „Balaton”, na którym możemy odpocząć przed drogą powrotną.

25,8 km
Dobrzeń Wielki, kąpielisko „Balaton” - Pokój (długość odcinka – 26.0 km)

Z kąpieliska „Balaton” wracamy do Pokoju przez krótki wiadukt nad linią kolejową (w bok od ul. Stawowej). Zaraz za nim skręcamy w prawo (ul. Dworcowa) i dojeżdżamy do drogi wojewódzkiej 454. Skręcamy w prawo i jedziemy ciągiem pieszo-rowerowym, który po chwili opuszcza Dobrzeń Wielki i przez las prowadzi nas do Kup. Tu, na rondzie, z trasą główną łączy się biegnący od wschodu drugi ze skrótów trasy. Dalej jedziemy drogą dla rowerów wzdłuż DW 454 do Ładzy. Tu z prawej strony z trasą główną łączy się pierwszy skrót trasy z Grabczoka. Dokładnie w tym miejscu skręcamy w lewo, w ul. Wolności (czerwony szlak rowerowy). Niecały kilometr dalej warto skręcić na chwilę w prawo, by zrobić sobie przerwę i odwiedzić siedzibę Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, gdzie możemy zaczerpnąć wielu ciekawych informacji na temat tego obszaru.
Z siedziby Stobrawskiego Parku Krajobrazowego jedziemy ul. Wolności w kierunku zachodnim, opuszczamy Ładzę i znów poruszamy się odcinkiem leśnym. W pewnym momencie czerwony szlak rowerowy, którym jedziemy skręca w lewo, a my jedziemy dalej prosto asfaltową drogą do Kaniowa. Docieramy na skraj miejscowości, gdzie tuż za leśniczówką skręcamy w prawo, na zielony szlak rowerowy, który towarzyszył nam będzie do końca wycieczki. Warto jednak na chwilę zboczyć z trasy do centrum Kaniowa, by zobaczyć ciekawą atrakcję. W 7 punktach wioski ustawiono wizjery przypominające fotoplastykon, w których można zobaczyć stare fotografie Kaniowa.
Zielonym szlakiem rowerowym jedziemy z Kaniowa na północ. Dwa i pół kilometra dalej skręcamy zgodnie z nim w lewo, a po kolejnych 2,5 km w prawo. Półtora kilometra dalej mijamy kompleks malowniczych stawów w okolicach Krzywej Góry, przejeżdżając groblą pomiędzy dwoma z nich. Niecałe 2 km dalej skręcamy w lewo zgodnie z zielonym szlakiem i po chwili mijamy Staw Zofii. Tuż przy nim znajdują się groby zakonnic zamordowanych przez hitlerowców podczas II wojny światowej. Kilometr dalej opuszczamy las i znajdujemy się z powrotem w Pokoju. Mijamy katolicki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, centralne Rondo, kościół ewangelicki i ul. 1 Maja docieramy na metę wycieczki przy GOKSiR Pokój.

Zdjęcia z trasy: